Wikileaks: de macht voor schut gezet

december 8, 2010

Het echte probleem met Wikileaks is: wie bepaalt eigenlijk wat ‘geheim’ is en/of moet blijven? Het klassieke antwoord is: overheden.
Maar vandaag de dag hebben tal van overheden in allerlei landen (waaronder het onze) hun krediet verspeeld. Ook in mijn relatie met overheden komt wantrouwen op de eerste plaats en ik zou niet weten waarom onderhorigen als wij niet mogen weten wat er zoal geheim wordt gehouden. In de huidige situatie kunnen en mogen we niet eens beleefd vragen: waarom dan?
Ik vind dat Wikileaks een symptoom is van de neergang van de democratie, althans van de huidige vorm ervan.
Als ik per ongeluk naar tv-programma’s als dat van P. de Leeuw, A. Verlinde of juffrouw Jaspers zap, weet ik niet zeker meer of het algemeen kiesrecht wel zo’n goed idee was. Maar in beginsel ben ik er vóór dat we allemaal wat te vertellen hebben. Wat dan wel een beetje anders geregeld moet worden dan in 1848 of daaromtrent is bedacht.
De zwaar overspannen reacties van overheden op Wikileaks bevestigen wat ik al vreesde: de bewindvoerders gaan met scherp schieten, voorlopig nog in de vorm van een arrestatiebevel, zodra aan hun stoelpoten wordt gezaagd. Alsof het antieke systeem van ‘vertegenwoordiging’ niet al lang vóór internet aan herziening toe was.
In het tijdperk van de diligence zat er weinig anders op dan democratie via vertegenwoordiging gestalte te geven. Nu beschikt een Joop van den Ende over kastjes, waarmee we -bijvoorbeeld elke vrijdag tussen twaalf en twee- allemaal ons oordeel kunnen vellen over een wetsontwerp.
Laten we zeggen: de tijden zijn veranderd.
En ik had er allang geen trek meer in mijn stem uit te brengen op een politieke partij, die zich na de verkiezingen niet of nauwelijks aan haar woord houdt. Volksvertegenwoordigers zijn net zo onbetrouwbaar als de rest van de overheid. Ze hebben hun ‘lange mars door de instituties’ achter de rug, ze zijn onderdeel van de macht die ze geacht worden te controleren. Daar komt dus niets van terecht. Een ultiem argument om de overheid van boven ons gestelden diep te wantrouwen.
Wikileaks zet overheden met hun rare geheimzinnigdoenerij voor schut. En dus roept een intellectueel vedergewicht als Marja van Bijsterveldt dat het de publieke omroep verboden moet worden met Wikileaks zaken te doen. Mevrouw was een gekozen CDA-volksvertegenwoordiger en is thans -bij gebrek aan beter- minister van Onderwijs. Je zou verwachten dat iemand op die post zich de pleuris werkt om als een archeoloog nog iets van de resten van behoorlijk onderwijs terug te vinden. Maar nee, mevrouw maakt zich druk over Wikileaks dat per saldo haar elitaire positie aan de orde stelt.
Wikileaks is wat mij betreft de gedroomde aanval op overheden, die sedert de negentiende eeuw een lange neus trokken naar de essentie van democratie. Is: dat we allemaal mogen meepraten.
Ondanks arrestatiebevelen valt een fenomeen als Wikileaks niet meer te beteugelen.
We krijgen nu eerst allerlei debatten of het wel ‘verantwoord’ is dat iedereen maar zo’n beetje meepraat. Ingewikkelde kwesties, het kan toch niet zo zijn dat kiesgerechtigden het beter weten dan Nout Wellink, als het over de euro gaat?
Als democratie impliceert dat ook de fans van Paul de Leeuw mee beslissen, dan is het bij de huidige stand van de technologie niet langer nodig en dus onaanvaardbaar dat een select gezelschapje van volksvertegenwoordigers de gang van zaken bepaalt.
Ik weet wel zeker dat overheden volharden in het idee dat -formeel met het oog op de kwaliteit van de besluitvorming- de facto alleen in het systeem ingekapselde afgevaardigden wat te vertellen mogen hebben.
Het toenmalige apartheidsregiem in Zuid-Afrika meende dat de ‘zwarten’ te dom waren voor het kiesrecht. Wij hebben in onze vorm van democratie wel kiesrecht, maar geen stemrecht. Overheden vinden ons stiekem te dom en hechten aan hun posities.
Ten tijde van de Franse Revolutie werd de macht van de adel en de kerk gebroken. Nu liggen de sedertdien boven ons gestelden onder vuur.
Wikileaks zal over een jaar of vijftig in de boeken staan als het begin van een nieuwe revolutie.

Peter Hagtingius
Hoofdredacteur Soeverein

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s

%d bloggers op de volgende wijze: