De triomf van de schrijfmachine

april 3, 2011

Ik citeer even uit het beste bericht dat ik dit weekeinde onder ogen kreeg: “Wat ‘Schrijven Magazine’ al een jaar geleden voorspelde, staat nu ook klip en klaar in de New York Times: de schrijfmachine is terug van weggeweest”.
De New York Times laat zien dat schrijvers vooral erg geporteerd zijn van de machines omdat ze je dwingen tot nadenken.
Dit is precies wat ik riep toen ik zo’n twintig jaar geleden werd geconfronteerd met de agressieve schutterij van futuristische nerds die me een pc dachten aan te smeren. Mijn trouwe Underwood diende ik dadelijk uit het raam te sodemieteren. Ik zei beleefd ‘nee’ en kreeg ingepeperd dat ik het in een mum van tijd toch van de vooruitgang zou verliezen.
Ik ben niet principieel tegen vooruitgang, ik reis al een tijdje niet meer niet te paard. Ik geloof alleen niet dat alles wat als zodanig gepresenteerd wordt ook als een hele verbetering geclassificeerd kan worden. Zo meen ik dat conservenvoedsel het aflegt tegen verse groenten uit eigen tuin en ik heb nu goede hoop dat de New Tork Times over een jaar of twintig mijn gelijk ook in deze kwestie alsnog bevestigt.
Voor ik destijds de pc-adepten te woord stond, had ik al wat gehoord en gelezen over dat wonder van techniek. Wie zijn brood verdiende met tikwerk, kreeg zogenaamd de hemel in zijn schoot geworpen. Een verkeerd begin? Eén druk op een knopje en je had weer een schoon velletje voor je neus! Pijn in je vingers dan wel polsen door het hamertje-tik van de klassieke schrijfmachine zou definitief tot het verleden behoren, tikken zou voortaan sneller en efficiënter gaan.
Ik rook onraad. Als loondienst-typist van journalistieke artikeltjes dacht ik altijd lang na voor ik tienvingerig een eerste zin beitelde. Het idee dat ik na een tijdje overnieuw zou moeten beginnen, een vers velletje (met een carbon-doorslag) in de machine rollen, ging meestal scheef, baarde me bij voorbaat zorgen. Ik begon pas te tikken als het artikel in mijn hoofd zat. Eerst denken, dan pas tikken. Ik voelde aan dat de pc tot de gemakzucht van ‘foutje bedankt’ zou leiden.
Ik vermoed dat ik zo ongeveer als laatste der journalisten op de computer overstapte. Niet uit vrij wil, maar redacties en drukkerijen weigerden nog langer met een leverancier van vóór Christus te werken. Kreeg ik te verstaan. Met die drukkerijen is het trouwens slecht afgelopen, ze zijn bijna allemaal failliet. De moderne tijd, net wat u zegt. Ook in grafische kring weten ze nu dat vooruitgang een betrekkelijk begrip is.
Ik dacht en denk dat veel pc-geschrijf , in de journalistiek en de literatuur, aan kwaliteit gewonnen had als de auteurs de klassieke schrijfmachine waren blijven koesteren. Langer nadenken voor je voorzichtig aan een tekst begint, dat had geen kwaad gekund. Geldt dus ook voor mij.
Ik vermoed daarnaast dat de uitvinding en introductie van de pc het geschreven geouwehoer minimaal vertienvoudigd heeft. Zodra getik geen echte lichamelijke en geestelijke inspanning vergt, wordt er maar rücksichtlos doorgetikt.
Daarom tik ik nu een punt.
In het glorieuze besef dat je soms na twee decennia via de New York Times alsnog gelijk krijgt. Dat ik gelijk hàd, wist ik al.
Dat een nieuwe generatie van auteurs, die onmogelijk met nostalgie in verband gebracht kunnen worden, voor de ouderwetse tikmachine kiest, is wat mij betreft het belangrijkste nieuws in de New York Times van dit weekeinde. De triomf van de schrijfmachine impliceert toekomst voor de kwaliteit van het geschreven woord.

Peter Hagtingius
Hoofdredacteur Soeverein

One Response to “De triomf van de schrijfmachine”

  1. Else Says:

    Haha, die Hag! Jij verwoordt datgene wat Hans gezegd zou kunnen hebben.
    Hij moest natuurlijk in 1997 stoppen met schrijven, maar toen was het al tamelijk merkwaardig om op een handschrijfmachine te tikken.
    Ik heb hem nog, want H. had nog kort ervoor met veel moeite een nieuwe kofferschrijfmachine (wat een archaisch woord!) op de kop kunnen tikken. En ik vond het eigenlijk zonde om zo’n tamelijk nieuw ding weg te gooien, zelfs bij de laatste verhuizing.
    Maar dat ritueel van velletje indraaien, nadenken, een alinea tikken, weer overnemen beginnen en zelfs het overhalen van de wagen was een voorwaarde om te kunnen schrijven, vond Hans.
    Ik denk ook eigenlijk dat het onbekommerd doortikken en veranderen en deleten niet bijdraagt aan goed schrijven. Zie de tweet- en sms-cultuur.

    Else


Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s

%d bloggers op de volgende wijze: